Literatura oświecenia

Jakie były?

Oświecenie cechowało się przede wszystkim dynamicznym rozkwitem kultury i nauki. W Polsce zastrzyk tego rozwoju został zaszczepiony dokładnie wtedy, kiedy została otworzona Biblioteka Załuskich, już wtedy jedna z niewielu bibliotek publicznych na naszym kontynencie. Następnym krokiem ku rozwojowi było założenie w roku 1740 Colegium Nobilium, czyli elitarnej szkoły dla młodzieży pochodzącej ze szlachty. Zreformowała ona szkolnictwo, zakładała wszechstronną naukę i pozyskiwanie wszelakiej wiedzy. Do tego doszedł jeszcze „Monitor”, gazeta inspirowana angielskim „Spektatorem”, tycząca się przede wszystkim krytyki sarmatyzmu, propagowaniu edukacji, dyskretnym nawiązywaniu do filozofii, pisaniu o problemach gospodarczych i ekonomicznych w kraju. Gazeta ta miała więc charakter czysto klasycystyczny. Wszystko to wieńczyła Szkoła Rycerska, która miała dualistyczne zadanie – po pierwsze przygotowywała do właściwej służby wojskowej, po drugie wpajała kadetom postawy patriotyczne i moralne. Niestety, rozbiór Polski przekreślił te wszystkie piękne idee, opóźnił zdecydowanie reformy i chociaż u króla zbierała się polska inteligencja, niewiele już mogła zdziałać, chociaż próbowała.